Literatura

ANTÓN ZAPATA GARCÍA
Lugar: Cemiterio dos ingleses

  I   
Dende que foi a pique, con nuite borraxenta,
no BOI de CAMARIÑAS, o Barco-Escola ingrés,
no Día de Difuntos, a escoadra medoñenta
de guerra, saüdaba os mortos que alí tên...

Con vint-ún cañonazos, ceibados dende abordo,
â rexa Costa Brava facía tremecer,
o mesmo como cando o Norde, c-ô balbordo
do mar, brúa e rebrúa na Costa do Laxés:

Saúdo d-honoranza ôs catrocentos mozos
que a morte pol-a proa levaban sin-a vêr,
e as poutas das rompentes trocaron en destrozos
co-a saña louquecida d-un tigre bengalés.
   
  II
¡Pasaron muitos anos!: A escoadra n-aparece
pra relembrar os mortos do tráxico “SERPENT”:
¡Os probes afogados non teñen quen lles rece,
pois súas nais morreron!: ¡Nadia lles prega ren!...

Quezáis en ningún libro o laureirado bardo,
—o gran Rudyard Kipling, o anglo-bombayés—,
non se relembre nunca d-éles, no San Medardo,
coma relembra as grorias do podeirío ingrés.

Quezáis, pol-os Arquivos do Gran Almirantazgo
d-Albión, o pô recruba teu nome, ¡ouh, “SERPENT”!
eisí como tampouco as verbas: —¡“Eiquí  xazgo”!—
riscáronse nas pedras do BOI camariñés.

Mais, ¡el-o non importa!: Vos fóstedes, mariños,
baixo a gadoupa fera do vento Noroés,
o mesmo que a niñada de probes paxariños
n-unha gayola endébel: ¡O casco do “SERPENT”!

Por eso, non hai culpa: ¡N-hai homes sin reparos!
Non valen os cadrantes: ¡Naides a culpa tên!:
Non alumaba a estrela do Norde, nin os faros!:
¡Deus quixo que morrérades no Santo Mar d-Alem!...

Das gandras irlandesas, no haberés suidade;
tampouco haberés mágoa, das gandras do Morvern:
¡O mesmo dá Galiza, pr-ôs celtas de verdade,
que aquélas nobres terras do noso antergo Celt!

 

 

Na terra dos galegos na propia terra estades,
mariños compatrianos de O’Connell e Parnell:
C-ôs nosos afogados, ¡ingreses!, vos chorades,
no Mar dos Silenzosos, as dôres de Gaél.

Da “BARCA” na romaxe —coma no San Patricio
das vosas verdes terras, ouzando ôs “highlanders”—,
os brandos sons da gaita galega, un epinicio,
cantando encol das ondas, vosoutros ouzarés.

Durmide, fillos d’Anglo: Ficades c-ôs galegos
e acougo vosos corpos por sempre haberán têr:
Das boas nais galegas han rubir os pregos,
pra que, eisimade, as almas acóuguense tamén.

  IV

Na Costa Brava dormen os fillos d-Inglaterra,
os mozos que unha nuite marcháronse pr-ô Alem,
que aluman, câl ciriales, os faros de FISTERRA
 e do VILAN, fraternos, vertendo seus ronsels...

Tan sô, de nuite, síntense —dende o VILAN de FORA
deica â “Area 13”—, o canto de REQUIEN,
e o triste DE PROFUNDIS do ÁRTABRO mar que chora
diante do cimiterio dos mortos do “SERPENT”!...

Faro de cabo Vilán

Antón Zapata García

MANUEL CAAMAÑO DEVESA
Lugar: Laxe

(No 15 de Agosto)

LAXE, que asentas na veira
do mar, antre brancas praias,
bonita coma unha cuncha
dos teus mariscos de nacra.
Mándoche un grato recordo
que teño da miña infanza
e, con él, con cen sospiros
que saien da miña i-alma.
Hoxe, que estás de gran festa,
vive en min máis a lembranza
e parez que estou ouindo
as meigas notas da gaita
que, tocada polo “Fresco”
-gaiteiro de Braño ou Traba-
co seu “tiro, liro, lilo”,
ou co “tiro, liro, lala”,
que par-ó caso, é o mesmo
para bailar cô-as rapazas,
polkas, mazurcas, muiñeiras
e toda crase de danzas,
porque en canto a bailarinas...
¡hai que vel-as! Na comarca,
n-as hai millor, e os mociños
tampouco lles van na zaga...

*  *  *
Namentras mozos e mozas
bailarán hoxe na praza,
e corren os teus rapaces
tras dos foguetes que estalan,
quezáis que ninguén se acorde
de min, que, en terra lonxana,
vivo cheo de saudades,
para ti, LAXE, adourada!...

Laxe Manuel Caamaño Devesa

GONZALO LÓPEZ ABENTE
Lugar: Muxía

Brandamente deitada no medio da ribeira
e ollando cara o ceo, acouga silenciosa
a branca e melancónica e doce compañeira
dos outos penedás da brava costa nosa.

Tecelana de ensoños, fabrica na almohada
as randas milenarias dos albos areales
que treman milagreiros, na mañán encalmada,
nos refrexos azús dos mariños cristales.

E nos días de inverno, cando a fera tormenta
desatada en furores enrabexada alenta,
envolta no mantelo de vaporosa bruma

satisfeita sorríe e soña adormecida
no leito mol e morno que a iauga remexida
ofrécelle con tombos e folerpas de escuma.

(De Nemancos,1929)

Muxía

Gonzalo López Abente

Leis de Nemancos, Muxía

GONZALO LÓPEZ ABENTE
Lugar: Cabo Vilán

É quizais un xigante poideroso
que ollándonos está,
cun ollo refulxente que alumía
na azul inmensidá...

Ben o vexo, antre a brétoma, alá lonxe,
brilante lostregar;
eu ben vexo antre a brétoma o seu ollo
constante parpadear...

É un cíclope soberbo que alumía
aos que pola auga van,
é un cíclope soberbo que lostrega
no monte do Vilán.

(De Escumas da ribeira,1911)

 

Faro de cabo Vilán

Gonzalo López Abente

Galego

English

Castellano

Français

Deutsch

Portugués

Italiano

Faro Vilán, nº s/n 15123 Camariñas (A Coruña)

• Vemos o Faro de Touriñán desde o cabo Vilán
• En patrimoniogalego
• Na galipedia
• Català
• Deutsch
• English
• Español
• Euskara
• Italiano
• Português
• Camariñas (Wikipedia)

• Cabo Vilán (Wikipedia) 

Vemos o cabo e faro Vilán desde o Oeste (camiño de Monte Branco Rede Natura)

VICTORINO ABENTE LAGO
Lugar: Ponteceso

Estóu na terra de Ponteceso,
frondoso berce do meu curmán,
galaico bardo de moita sona,
cantor do triste preso de Orán.

Ouzo as campanas d'Allóns e sinto
que magoando meu peito están,
porque me lembran o prisioneiro
que chora lonxe do patrio chan.

Altos pinales cobren os montes,
fermoso río recorre o plan,
garrida terra pola que xeme
aquel penado con tanto afán.

Famosa terra que serás de cote
nos moitos anos que pasarán,
nunca esquecida polo recordo
do teu poeta bergantiñán.

Ponteceso

Victorino Abente Lago

EDUARDO PONDAL
Lugar: Castro de Nemeño

 “Rei dos castros, castro forte,
garrido castro Nemenzo,
o das uces montesías
e dos carballos cerqueiros;
o da boa parecenza,
o dos altos parapetos,
cheos de frores no vran
e esquivas uces no inverno;
o dos fosos ben compridos
e ben fondos e ben feitos,
das rampras en caracol
e camiños encubertos;
doce á vista desde longe,
castro boo, castro compreto,
¡ouh castro, amigo dos celtas,
antr´os castros o primeiro!,
coma un celta forte e armado,
desde longe te contempro
co teu escudo embrazado
con que defénde-lo peito.
Eu non sei por que na alma
O que sinto non comprendo,
Cal virgen que o seu amado
Mira cun pracer secreto.
Así a túa formosura
Respete o futuro tempo,
E na túa nobre frente
Conserves o nobre sello,
Qu´é propio tan só dos fortes
Qu´ó tempo non se rendeno,
E seas doce lembranza
Dos días que feneceno,
Daqueles que inda virán
A poboar noso eido,
E pasado tempo antigo
Chamarán ó noso tempo”.
Tal ó son d´harpa gemente
Cantaba a doce Maimendos,
Filla do boo Contemunde,
Antre os fortes o primeiro,
Que, do eido dos seus maiores,
No Támara estaba vendo
O grande castro garrido,
Nun día escuro d´inverno,
En que as uces montesías
Se domeaban co vento,
E a voz da doce meniña
Íbase ó longe perdendo...

Nemeño, Ponteceso

Pondal

EDUARDO PONDAL
Lugar: Casás de Nemiña

Ó abrigo do vento circio,
Sentada ó pé dos valados
Qu´hai nos Casás de Nemiña,
Os cabelos pieiteando
Cun lindo pieite d´ouro,
Que deslumbra ó miralo,
Cantaba a fada Rouriz
Cousas do tempo pasado:

“Eran Manoel Leis e Baña,
Barrentos, Lastres e os Paz,
Eran Piñeiro e Leis Busto,
Ruíz, Canosa e Currás;
Arjomil, o da Redonda,
(nunca se m´esquencerán);
Pedro Rodríguez, Ocampo,
Lourenzo e Castro Romai;
Francisco, de Castiñeira,
Cristovo, morto en agraz;
Mauro Fernández, Menecho,
Manoel Romero e Pon...al”.

Esta parte do seu canto
Ben non se poido escoitar,
(sopraba o aire mui recio
nos valados de Casás),
e, cal son de doce corda,
ó longe foi espirar.

“Lastres era de Mugía,
a areosa, a seca, a triste;
Leis era de Suxo e Ocampo
Da terra de Villarmide;
Leis Busto, de Coucieiro,
Barrentos, de Morpeguite;
De Corcubión os outros
Non eran fóra dos lindes;
Os outros, ¡ouh Bergantiños!,
Todos ti nace-los viches.

Estes foran os rapaces
Que nunca me sairán
Da memoria, porque nun tempo
Soían ben alegrar
Estes lugares qu´agora
Mui sós e tristes están.

¡Ouh rapacetes rebertes,
de tenro corpo lanzal,
e tan libres com´os corvos
do facho de Touriñán!,

nas c´lunas do meu palacio,
que baixo da terra está,
os vosos nomes garridos
para sempre hei de gravar”.

Vilela de Nemiña, Nemiña, Muxía

Neste lugar estudou Eduardo Pondal na escola que tiña un parente seu que era crego.

Pondal

EDUARDO PONDAL
Lugar: Barra na desembocadura do río Anllóns

Cando jazan do cisne
Os febrentos despoxos,
Sobre do verde da ribeira escura,
E ja non s´ouza o canto harmonioso,

Dádelle sepultura
No promontorio aquel, areoso e vougo,
Onde o Anllóns, o seu nativo río,
(qu´el máis amou de todos),
da peregrinación antiga súa
e do longo traballo acha repouso.

Que diga o mariñeiro,
Rudo fillo do Osmo,
Ó entrar pola Barra
Volvendo o escuro rostro:
“Alí jaz o que fora
noutro tempo cantor do eido noso”.

Pondal

Praia de Area das Vacas

Desde o Miradoiro As Grelas en Cabana de Bergantiños

Desde a Casa natal de Pondal en Ponteceso

ANTÓN ZAPATA GARCÍA
Lugar: Centro de Laxe

  AO pê da «Arca grande», e sobre a pedra dura,
a filla ben querida dos ártabros, laxesa,
espéllase n-as ondas tranquías, coor turquesa,
pieitando os seus cabelos de ourífica finura.

  De pesca e mariñeira tên a lanzal feitura,
e, de outo señorío, tamén prestanza acesa:
pol-o abolengo, pode ser céltica princesa,
pois, n-ela, de Altamira, o embrema ainda figura.

  No vran, as súas praias son leitos de puntillas
enonde a siesta dormen as peixadoras quillas
sin relembrar nortadas, trebóns e furacáns;

  e cando na invernía o mar morde os cantiles,
e afonda lanchas e homes, e tira côs petriles...
¡a branca vila enlóitase pol-ôs mortos laxeiráns!...

Laxe

Antón Zapata García

Antón Zapata García

MANUEL CAAMAÑO DEVESA
Lugar: Antigo porto de Fisterra

 
I

Sodes os lobos do mar
c-as vosas pequenas lanchas
e conocédel-as canchas
onde as raeiras largar.
Cando salís a peixar
pol-o tempo da langosta,
recorredes tod-a costa
de Galiza e máis d-Astúreas,
pasando muitas penúreas
e sempre c-a vida esposta.
 

II

A perdel-a, ¡fisterráns!,
que sodes vos quen eu canto,
por atrevervos a tanto,
sempre unidos coma irmáns.
Dormides todos n-os plans,
baixo as tillas, na umedá;
mais esto nada será
cotexado c-ô elemento
medoño do mar ou vento
cando ruxe a tempestá.

III

Rompe a rota enlouquecida
baixo as gadoupas do Norte,
e, cara a cara c-a morte,
disputás a vosa vida,
que a podés contar perdida
se sofrís un acidente...
Eisí o dí tod-â xente
que de vos se lle oi falar:
¡Que sodes “lobos do mar”
e non têdes precedente!...

Fisterra

Manuel Caamaño Devesa